marbelin

تاریخچه یشم

یشم سنگی است که هزاران سال در تمدن های قدیم به خصوص در آسیا مورد استفاده قرار می گرفته است. در چین این سنگ را به نام سنگ بهشت می شناسند و از بیش از ۸ هزار سال پیش قبل از اینکه فلز مورد استفاده قرار بگیرد، چینی ها پی به سفتی منحصر به فرد این سنگ برده و از آن به عنوان تبر، اسلحه و مجسمه های حکاکی شده استفاده می نمودند. در فرهنگ های مختلف نیز به ویژه در مکزیک و آمریکای جنوبی یشم را سمبل آب و زندگی می دانستند و از جایگاه خاصی در میان این اقوام برخودار بوده است.

ریشه های فرهنگی یشم نفریت (Nephrite jade ) را در غارهای دود اندود و کلبه هایی که به انسان ماقبل تاریخ پناه می دادند، مشاهده می کنیم. کارگران عصر حجر در چین، اروپا و نقاط دیگر جهان، این سخت ترین ماده معدنی را به شکل سلاح، ابزار، زیور آلات، و اشیاء آیینی، شکل داده اند. رابطه دیرینه بین این سنگ جواهر و انسانیت ادامه یافته و به دوران مدرن در میان جوامع بومی در نیوزیلند و بخش هایی از شمال امریکا رسیده است. این موضوع در چین به یک سنت هنری تبدیل شده که بیش از ۳۰۰۰ سال رونق پیدا کرده است.اهمیت یشم در فرهنگ چین به حدی بوده است که فیلسوف صاحب نام، “کنفوسیوس Confucius” (551-471 قبل از میلاد مسیح) چنین گفته است: “یشم به نرمی و‌ لطافت مهربانی،‌ به سختی و زیبایی ذکاوت است.” حکمت، عدالت، شفقت، تواضع و شجاعت جزء ویژگی‌های معنوی هستند که طرفداران یک “سنگ آسمانی” به آن نسبت می‌دهند و به همین دلیل امروزه هم از آن استفاده می‌کنند


در آمریکای مرکزی ، مایاها (Mayan


مردمان “مایا Maya”، تول‌تک Toltec‌”، آزتک Aztec‌” و “اومک Omec‌” معتقدند که این سنگ مقدس در ارتباط با الهه‌ی آتش می‌باشد. این مردمان مانند چینی‌ها، یشم را با مرگ در ارتباط می‌دانند. قطعات کوچک این سنگ بین لب‌ها و داخل حفره‌های گوش یا بینی جسد گذاشته می‌شوند تا شیطان را شکست دهد، حتی برخی از پادشاهان و ملکه‌ها به طورکامل لباسی از یشم می‌پوشیدند. نمایشگاه گنجینه‌های لیائو(۱۱۲۵-۹۰۷)، سلسله‌ی چادرنشینان فراموش شده‌ی چین، در موزه‌ی “هنر آسیای شرقی” شهر “کلن Cologne” آلمان که از تاریخ ۲۷ ژانویه تا ۲۲ آوریل ۲۰۰۷ برگزار شد، نشانگر کشفیات خیره‌کننده‌ای از گنجینه‌های مقبره‌ها بود. حتی امروزه، “ما اریس‌ها Maoris‌”، مردمان بومی نیوزلند، اهمیت بسیاری برای یشم و مهارت عمل‌آوری آن به نام “هوکیتیکا Hokitika” قائل هستند.s ) 
و آزتک (Aztecs ) یشم سبز را گرانبها می شمردند. آنها از یشم برای مصارف دارویی و نیز برای جواهرات، زیور آلات، و آثار مذهبی استفاده می کردند.

Working Title/Artist: Mask
Department: AAOA
Culture/Period/Location: Gulf coast, Mexico
HB/TOA Date Code: 04
Working Date: 10–۶c BC
photography by Schecter Lee for MMA, transparency #4
scanned and retouched by film and media (jn) 12_19_02

نام یشم از اصطلاح اسپانیایی  piedra de ijada می آید  – و معنای تحت اللفظی اش “سنگ درد در پهلو” است. مکتشفان اولیه اسپانیایی بعد از اینکه دیدند بومیان قطعاتی از سنگ را برای درمان یا آرام کردن دردها و رنج ها روی پهلوهای خود می گذارند این نام را بر آن نهادند.مردمان آمریکای جنوبی بر این باورند که یشم توانایی درمان بیماری‌های کلیوی را دارددرک اینکه چرا یشم قرن ها “قطعه ای از بهشت” درنظر گرفته می شده است، سخت نیست. رنگ غنی و بافت نرم یشم خوب، در همه جا آن را سنگ مورد علاقه دوست داران سنگ های قیمتی، ساخته است. این نیز به آسانی قابل درک است که چرا بسیاری از مواد تحت عنوان یشم ارائه شده اند. با این حال جالب است که اسامی در نظر گرفته شده برای یشم هنوز موضوع بحث بوده و این سنگ گرانبها توسط اطلاعات غلط بسیار و افسانه ها احاطه شده است

.

گامپ(Gump) در کتاب پرمخاطب خود درمورد یشم، افسون این گوهر را رمزگشایی می کند. وی در این کتاب می نویسد: مردم آسیای مرکزی قطعه عظیمی از یشم را در مقابل آرامگاه تیمور لنگ(Tamerlane) قرار دادند، تا آن را غیرقابل غصب کنند. پیش کلمب ها (وابسته به آمریکا، قبل از آمدن سپیدپوستان) چاقوهای مخصوص قربانی کردن از یشم می ساختند. در هزار و یک شب، علاءالدین(Aladdin ) در غار زیرزمینی، از دیدن درختان شگفت آور یشم اظهار تعجب کرد. روس ها یک تابوت کامل از یشم را برای تزار الکساندر ۱۱۱ (Czar Alexander 111) حکاکی کردند. در نیوزلند یک چماق رزم ساخته از یشم، نماد قدرت رئیس بود. زمانی پدران در جزایر Loyalty Islands ، دختران خود را با یشم مبادله می کردند و کشور چین حول این  سنگ، تمدن خود را ساخته است.

تمامی نژادها و اعصاری که با یشم مواجه شدند، آن را ارج نهاده اند. تمدن های اولیه، یشم را به سختی اش می شناسد. در چین، سوییس در اروپا و آمریکای مرکزی (به خصوص گواتمالا و مکزیک)، انسان های ماقبل تاریخ از یشم برای تولید کالاهای کاربردی استفاده می کردند. به طور اخص در منطقه دریاچه سوئیس، باستان شناسان اثبات کرده اند که ساکنان اولیه، یشم را برای سر تبر، زداینده و ابزار جنگ مورد استفاده قرار می دادند؛ آنها این سنگ را برای ارزش زیبایی شناختی و نمادینش نیز گرامی می داشتند.

دیدگاهتان را بنویسید